Dãy núi thuộc xã Suối Bàng, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La nuốt trong mình một " hang ma ", chứa đựng nhiều cỗ quan tài hình chiếc thuyền. Theo các nhà khoa học Trung tâm Tiền sử Đông Nam á (ĐNA) đây là một trong những ngôi mộ táng vào loại lớn nhất của người xưa còn sót lại ở Việt Nam vào thế kỷt thứ 10
Loạt bài " Những cỗ quan tài huyền bí " đã được báo Khoa học và Đớu sống đăng tải liên tục trong hai số báo ra ngày 29/9, 2/10 năm 2006. Xung quanh vấn đề này, nhiều nhà khoa học, nhà khảo cổ đã lên tiếng. Khoa học và Đời sống tiếp tục đăng tải những quan điểm mổ xẻ vấn đề trên để bạn đọc có một cái nhìn thấu đáo hơn
*Phiên tòa diễn ra khá đơn giản vì bị cáo rất thành khẩn khai nhận mọi hành vi phạm tội dã man của mình. Bị cáp khai người đàn ông tên Đỗ Mạnh Chính đưa về nhà tại tổ 1, phường Xuân La, quận Tây Hồ và tại đó, do ông Chính đòi quan hệ đồng tính. Do quá sợ hãi, Nghĩa đã vùng chạy, bị ông Chính tóm được tay, tiện có con dao vừa cắt chanh xong, Nghĩa đâm 3 nhát vào bụng và lưng ông Chính. Sau đó, Nghĩa còn lấy búa đinh đập nhiều nhát vào người và đầu ông Chính. Giết xong, Nghĩa kéo xác ông Chính vào nhà vệ sinh và lục soát lấy đi một điện thoại Cityphonne, một xe máy và 5 triệu đồng rồi bỏ trốn về…
*Trưởng bản Khoang Tuống, anh Mùi Văn Khâm đích thân dẫn chúng toi luồn rừng. Trước khi đi, anh mang theo đèn pin, dao phát, và một số bài thuốc lá của người Mường. Theo trưởng bản, nơi đây rừng thiêng nước độc, vào rừng rất dễ gặp hiểm nguy. Qua con suối Bàng, chúng tôi cứ thế ngược dốc mà đi. Vượt qua những nương ngô xanh mướt là bắt đầu tới rừng già. Những gốc cây to vài người ôm mọc lên sừng sững giữa trời. Càng tiến sâu vào rừng càng nnghe rõ tiếng chim kêu, vượn hú, thỉnh thoảng gặp cặp rắn hổ mang chúa đuổi nhau phun phè phè rợn tóc gáy. Phía dưới tán rừng ong bay vo ve, từng tổ ong…
* Quan tài được táng ở đây là những cây gỗ bổ đôi có đường kính 75cm, dài, 2,9m. Mỗi đầu quan tài có 3 mấu chốt hình thuyền đuôi én, dài 37cm, hai mấu bên có lỗ cài then. Giữa thân cây khoét hình lòng máng có kích thước chiều dài 1,85m, chiều rộng 48cm để đặt thi hài người chết. ở vách hang còn một giá gỗ có hai chân được dựng từ nền hạng tới vách cao 3m, giá gỗ được đục thủng, tra then cài ở vị trí cách mặt đất 1,1m. Có thể đây là giá để quan tài, khi then bị gãy thì quan tài rơi xuống nền hang Một hệ thống mộ hang trên dãy núi đá vôi có chiều dài hơn 4km, gồm 5 hang chứa quan tài, mỗi hang…
Mộ thuyền là loại hình táng phổ biến của dân cư Đông Sơn giai đoạn muộn, đã được phát hiện không ít nhưng ở các tỉnh vùng trũng Bắc Bộ như Hải Phòng, Hà Nam, Hà Tây v.v... Đây là lần đầu tiên khảo cổ học được biết đến một khu mộ thuyền khá lớn ở vùng cao thuộc xã Suối Bàng, huyện Mộc Châu (Sơn La)