Nói lên những dòng suy nghĩ mang tính triết lý của tác giả về những mối tương quan và quan hệ giữa văn học và bản thân, văn học và lịch sử, về tương sinh của cuộc sống
Cuốn sách mang lại cho bạn đọc sự hiểu biết chắc chắn giúp họ nhận ra và thực hiện những chủ đề cho tác phẩn để có thể viết tốt. Ngoài ra cuốn sách còn nhấn mạnh sự quan trọng của mục đích, lý do và giới hạn của văn bản kèm theo các câu hỏi thảo luận và những gợi ý cho việc viết
Tuyển chọn bài viết nghiên cứu văn học. Các bài viết phê bình giới thiệu tác giả, tác phẩm: Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Chí Minh, Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Tố Hữu, Nguyễn Tuân
Giới thiệu 17 bài phân tích, phê bình của tác giả về các tác phẩm văn xuôi, thơ của một số nhà văn, nhà thơ như: Hành trình của mụ Xoại (qua đọc tác phẩm của Kim Nhất), góp thêm vào bài ca chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trên quê hương Đăk Lăk (đọc hồi ức mùa xuân của Nguyễn Hữu Trí), nhọc nhằn câu chữ với Tây Nguyên (đọc Mùa bỏ mả - tập truyện ngắn của Đỗ Trọng Phụng)
Khái quát về nền văn học Việt Nam thế kỷ XX trong tác động qua lại giữa sáng tác và lý luận-phê bình-nghiên cứu. Tái hiện lịch sử lý luận-phê bình-nghiên cứu văn học Việt Nam qua các giai đoạn: Từ 1904-1945, từ 1945-1954, từ 1955-1990, từ sau năm 1990. Phân tích các tương tác quan hệ trong lý luận-phê bình-nghiên cứu văn học Việt Nam thế kỷ XX. Giới thiệu một số chân dung tiêu biểu của khoa học, nghệ thuật văn chương như: Đặng Thai Mai, Vũ Ngọc Phan, Hải Triều, Hoài Thanh, Nguyễn Khắc Viện, Nguyễn Tuân, Nam Cao, Lưu Quang Vũ
Cuộc đời của Sechxpia: đời sống riêng tư, quan hệ xã hội và quá trình sáng tác
Một số vấn đề lý luận có tính chất chỉ đạo, đặc biệt là vấn đề thể hiện chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong sáng tác văn nghệ
Gồm một số bài tiểu luận và phê bình văn nghệ của tác giả viết từ năm 1957 đến năm 1963